කර්බලා සිදුවීම – ඓතිහාසික පසුබිම, නබිතුමාට කළ පෙර හෙළිදරව් කිරීම සහ වර්තමාන සමාජයට එයින් ලැබෙන ආදර්ශ

 සමස්තයේ සර්ව බලධාරියානන් වන්නේ අල්ලාහ් දෙවිඳුන්ය. උන්වහන්සේ අති ශ්‍රේෂ්ඨය.ආරම්භයත් අවසානයත් උන්වහන්සේමය.නැමදීමට සුදුසු එකම මැවුම්කාර දෙවියන් වහන්සේය උන්වහන්සේට  ගෞරවය වේවා! ප්‍රශංසා වේවා!

කර්බලා සිදුවීම ඉස්ලාමීය ඉතිහාසයේ ඉතා සංවේදී හා වැදගත් සිදුවීමකි. එය හුදෙක් යුද්ධයක් හෝ දේශපාලන ගැටුමක් නොව, සත්‍යය, යුක්තිය, විශ්වාසය සහ කැපවීම වෙනුවෙන් සිදු කළ අතිවිශිෂ්ට පරිත්‍යාගයක් ලෙස මුස්ලිම් ලෝකයේ බොහෝ දෙනා සලකති. විශේෂයෙන්ම හුසයින් ඉබ්න් අලි (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගේ දිවි පරිත්‍යාගය ඉස්ලාමීය ඉතිහාසයේ නොමැකෙන සටහනකි.

කර්බලා සිදුවීමේ ඓතිහාසික පසුබිම

මහම්මුද් නබී (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාගේ වියෝවෙන් පසුව මුස්ලිම් සමාජය අබු බකර්, උමර් ඉබ්න්  අල්-කටාබ්,උත්මන් ඉබ්න්  අෆාන් සහ අලි ඉබ්න් අබි ටාලිබ් යන ධර්මිෂ්ඨ නායකයන් යටතේ පාලනය විය. ඉන් අනතුරුව දේශපාලනික අර්බුද ඇති වූ අතර මූආවියා පාලනය භාරගත්තේය.

මුආවියාගේ මරණයෙන් පසුව ඔහුගේ පුත් යාසිද් පාලකයා ලෙස පත් විය. පුරවැසියන් බොහෝ දෙනෙක් යසීද්ගේ පාලනය පිළිගැනීමට අකමැති වූහ. හේතුව වූයේ පාලනය ධර්මිෂ්ඨකම, සාකච්ඡාව සහ සාධාරණත්වය මත නොව, උරුමයක් ලෙස පැවරීම පිළිබඳ ඇති වූ විවාදයයි.

මෙම අවස්ථාවේ නබිතුමාගේ මුනුපුරා වූ හුසෙයින් (ර.අ.) තුමාට කුෆා නගරයේ ජනතාවගෙන් ලිපි දහස් ගණනක් ලැබිණි. ඔවුන් ඉල්ලා සිටියේ තමන්ගේ නායකයා ලෙස පැමිණෙන ලෙසයි. නමුත් හුසෙයින් (ර.අ.) කූෆාව බලා ගමන් කරන අතරතුර යසීද්ගේ හමුදාව විසින් ඔහු සහ ඔහුගේ කුඩා පිරිස කර්බලා ප්‍රදේශයේ නවතා දැමීය.

කර්බලාහි සිදු වූ ඛේදවාචකය

හිජ්රි 61 වන වසරේ මුහර්රම් 10 වැනි දින (අශූරා දිනයේ) හුසෙයින් (ර.අ.) සමඟ සිටියේ පවුලේ සාමාජිකයන් සහ විශ්වාසවන්ත අනුගාමිකයන් අතළොස්සක් පමණි. ඔවුන්ට ජලය පවා ලබා නොදී දින කිහිපයක් වටලා තබන ලදී.

අවසානයේ සිදු වූ සටනේදී හුසෙයින් (ර.අ.) තුමා, ඔහුගේ ඥාතීන් සහ සගයන් බොහෝ දෙනෙක් දිවි පිදූහ. මෙම සිදුවීම මුස්ලිම් ලෝකය තුළ මහත් ශෝකයක් ඇති කළේය.

නබිතුමාට කළ පෙර හෙළිදරව් කිරීම

ඉස්ලාමීය හදීස් ග්‍රන්ථ කිහිපයක සඳහන් වන්නේ නබිතුමා ජීවත්ව සිටියදීම හුසෙයින් (ර.අ.) තුමාට අනාගතයේ සිදුවන මෙම ඛේදවාචකය පිළිබඳ දැනුවත් කිරීමක් ලැබුණු බවයි.

ඇතැම් හදීස්වලට අනුව, ජිබ්රීල් (අලෙයිහිස් සලාම්) නබිතුමා වෙත පැමිණ, හුසෙයින් (ර.අ.) ඉරාකයේ කර්බලා නම් භූමියේදී ඝාතනය කරනු ලබන බව දන්වා ඇති බව සඳහන් වේ. එම ස්ථානයේ පසින් කොටසක් ද නබිතුමාට පෙන්වා දුන් බව ඇතැම් වාර්තාවල සඳහන් වේ.

තවද, නබිතුමා හුසෙයින් (ර.අ.) ගැන බොහෝ ආදරයෙන් කතා කළ බවත්,

"හුසෙයින් මාගෙන්ය. මම හුසෙයින්ගෙන්ය."

යන ප්‍රකාශය හදීස් සාහිත්‍යයේ ප්‍රසිද්ධ ලෙස වාර්තා වී ඇත. එමෙන්ම,

"අල්ලාහ් දෙවිඳුන් මම ඔවුන්ට ආදරය කරමි. ඔබත් ඔවුන්ට ආදරය කරන්න."

යනුවෙන් නබිතුමා හසන් සහ හුසෙයින් (ර.අ.) වෙනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කළ බව ද වාර්තා වේ.

කෙසේ වෙතත්, විවිධ හදීස්වල ශ්‍රේණිගත කිරීම (සහීහ්, හසන්, දඊෆ්) පිළිබඳ විද්වතුන් අතර අදහස් වෙනස් වන බැවින්, ඒවා ඉදිරිපත් කිරීමේදී එම කාරණය ප්‍රකාශ කළ යූතූය

අශූරා සහ කර්බලා – සුන්නි සහ ෂියා දෘෂ්ටිකෝණ

මුස්ලිම් ලෝකයේ අශූරා සැමරීමේ ආකාරය එකම නොවේ.

සුන්නි මුස්ලිම්වරුන් අශූරා දිනයේ ප්‍රධාන වශයෙන් නබි මූසා (අ.ස.) තුමාගේ ගැලවීම සිහිපත් කරමින් උපවාසය කිරීම සුන්නහ් ක්‍රියාවක් ලෙස සලකති. එමෙන්ම හුසෙයින් (ර.අ.) තුමාගේ දිවි පරිත්‍යාගය මහත් ගෞරවයෙන් සිහිපත් කළද, විශේෂ ශෝක චාරිත්‍ර ඉස්ලාමයේ නියම කර නොමැති බව ඔවුන්ගේ බොහෝ විද්වතුන් පෙන්වා දෙති.

ෂියා මුස්ලිම්වරුන් කර්බලා සිදුවීම තම ආගමික අනන්‍යතාවයේ ඉතා වැදගත් සිදුවීමක් ලෙස සලකා, දේශන, අනුස්මරණ, කවි සහ වෙනත් ආකාරවලින් එය සිහිපත් කරති.

මෙම වෙනස්කම් තිබුණද, හුසෙයින් (ර.අ.) තුමා නබිතුමාගේ ආදරණීය මුනුපුරෙකු බවත්, ඔහුට ගෞරවය දැක්විය යුතු බවත් ඉස්ලාම් භක්තිකයන් අතර පොදු පිළිගැනීමකි.

වර්තමාන සමාජයට කර්බලා ලබාදෙන ආදර්ශ

කර්බලා යනු අතීතයේ සිදු වූ සිදුවීමක් පමණක් නොවේ. එය අද සමාජයට ද ගැඹුරු පණිවිඩයක් ලබා දෙයි.

1. සත්‍යය වෙනුවෙන් නොසැලී සිටීම

හුසෙයින් (ර.අ.) තුමා සංඛ්‍යාවෙන් අඩු වුවද, සත්‍යය අත්හැරියේ නැත. අද සමාජයේ වංචාව, දූෂණය සහ අසාධාරණය හමුවේ ද සත්‍යය වෙනුවෙන් කතා කිරීමට බිය නොවිය යුතු බව මෙම සිදුවීමෙන් උගත හැකි පාඩමකි.

2. බලය සඳහා නොව, ප්‍රතිපත්ති සඳහා ජීවත් වීම සිදුකළ යුතුය

හුසෙයින් (ර.අ.) තුමාගේ අරමුණ බලය ලබා ගැනීම නොව, යුක්තිය සහ ඉස්ලාමීය වටිනාකම් ආරක්ෂා කිරීමයි. අද දේශපාලන, ව්‍යාපාරයට සහ සමාජයට ප්‍රතිපත්තිමය නායකත්වය අවශ්‍ය බව කර්බලා සිදුවීම සිහිපත් කරයි.

3. ඉවසීම සහ අල්ලාහ් දෙවිඳුන් කෙරෙහි විශ්වාසය

අසීරුම අවස්ථාවලදී පවා හුසෙයින් (ර.අ.) තුමා අල්ලාහ් දෙවිඳුන් කෙරෙහි විශ්වාසය අත්හැරියේ නැත. ජීවිතයේ අභියෝග හමුවේ එය අපට මහත් ආදර්ශයකි.

4. පවුලේ වටිනාකම

කර්බලාහිදී මුළු පවුලම එකට සිටියේය. විශ්වාසය, කැපවීම සහ පවුල් බැඳීම අද පවුල් පද්ධතිය ශක්තිමත් කිරීමට ද වැදගත් පාඩමකි.

5. මනුෂ්‍යත්වය සහ යුක්තිය

කර්බලා සිදුවීම එක් පාර්ශ්වයක ඉතිහාසයක් පමණක් නොව, අසාධාරණයට එරෙහිව මනුෂ්‍ය ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීමේ සදාකාලික පණිවිඩයකි.

අශූරා සැමරීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු

ඉස්ලාමයේ මූලික මූලාශ්‍ර වන අල්-කුර්ආනය සහ සත්‍ය හදීස් අනුව අශූරා දිනයේ නිර්දේශ කර ඇති ප්‍රධාන ඉබාදත් වන්නේ උපවාසය (විශේෂයෙන් මුහර්රම් 9 සහ 10 හෝ 10 සහ 11) ය. 

බොහෝ සුන්නි විද්වතුන් තමන්ටම ශාරීරික හානි කරගැනීම, 

අධික ශෝක චාරිත්‍ර හෝ ආගමෙන් තහවුරු නොවූ අලුත් චාරිත්‍ර ඉස්ලාමය අනුමත නොකරන බව පෙන්වා දෙති.

කර්බලා සිදුවීම ඉස්ලාමීය ඉතිහාසයේ වේදනාකාරීම පරිච්ඡේදයකි. එය අපට සත්‍යය, යුක්තිය, ධෛර්යය, ඉවසීම, අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය සහ සදාචාරාත්මක නායකත්වය පිළිබඳ අමරණීය පාඩම් උගන්වයි. හුසෙයින් (ර.අ.) තුමාගේ ජීවිතය සහ පරිත්‍යාගය මුස්ලිම් ලෝකයේ ගෞරවයට පාත්‍ර වන අතර, එයින් ලබාගත යුතු වැදගත්ම පණිවිඩය වන්නේ වෛරය හෝ බෙදීම නොව, යුක්තිය, ආදරය, ඉවසීම සහ අල්ලාහ් දෙවිඳුන්ට අවංක භක්තියෙන් ජීවත් වීමයි.

ඒ අනුව, කර්බලා සිහිපත් කිරීමේ සැබෑ අරමුණ විය යුත්තේ අතීතයේ වේදනාව පමණක් මතක තබා ගැනීම නොව, එහි උතුම් සදාචාරාත්මක ආදර්ශ වර්තමාන ජීවිතයට ක්‍රියාත්මක කරමින් සාමකාමී, යුක්තිගරුක සහ දේවභක්තිමත් සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.

සකස් කළේ

විශ්ව කලා ශ්‍රමික සංසදයේ සභාපති 

සහ මහනුවර විශ්වසවන්තයන්ගේ

සංගමයේ සභාපති  ප්‍රවීණ මාධ්‍යවේදී

සරත් කුමාර දුල්වල විසිනි.