මනුෂ්‍යත්වයේ පරමාදර්ශය — මුහම්මද් නබිතුමා

 මහා දයාවන්ත වු ද කාරුණික වු ද දෙවිඳාණන් වන්නේ අල්ලාහ් දෙවිඳුන්ය. උන්වහන්සේ අති ශ්‍රේෂ්ඨය.ආරම්භයත් අවසානයත් උන්වහන්සේමය.නැමදීමට සුදුසු එකම මැවුම්කාර දෙවියන් වහන්සේය උන්වහන්සේට  ගෞරවය වේවා! ප්‍රශංසා වේවා!

ජයග්‍රහණයේදී පවා සමාව දුන් මහා හදවත

ජයග්‍රහණය ලැබූ මොහොතක මිනිසෙකුගේ සැබෑ චරිතය හෙළි වේ.

පරාජය වූ විට නිහඬව සිටීම පහසුය. බලය නොමැති විට ඉවසීම පහසුය. කිසිවෙකුට දඬුවම් කිරීමට හැකියාවක් නොමැති විට සමාව දීමද බොහෝ විට පහසුය.

එහෙත්—

ඔබේ අතේ බලය තිබියදීත්,

ඔබට පළිගැනීමට සම්පූර්ණ අවස්ථාව තිබියදීත්,

ඔබට පීඩා කළ මිනිසුන් ඔබ ඉදිරියේ අසරණව සිටියදීත්,

ඔබ පළිගැනීම වෙනුවට සමාව තෝරාගත්තොත්?

එතැනදී හෙළිවන්නේ හදවතේ සැබෑ විශාලත්වයයි. මානව දයාවයි

මුහම්මද් නබිතුමා  

එතුමාගේ ජීවිතයේ එවැනි මොහොතක් තිබුණි.

එය මක්කා ජයග්‍රහණයයි.

වසර ගණනාවක් එතුමාටත්, එතුමාගේ සහායකයන්ටත් පීඩා කළ මිනිසුන් එදින එතුමා ඉදිරියේ සිටියහ.

එහෙත් එදින ඉතිහාසය දුටුවේ පළිගැනීමේ දවසක් නොව,

සමාවේ විශිෂ්ටතම ආදර්ශමත් දවසකි.

පළිගැනීමට හේතු නොතිබුණා නොවේ

මක්කාහි මුහම්මද් නබීතුමාගේ ආරම්භක ජීවිතය මතක් කර බලමු.

එතුමා සත්‍යය ප්‍රකාශ කළ විට විරුද්ධ වූහ.

අපහාස කළහ.

අනුගාමිකයන්ට පීඩා කළහ.

සමාජයෙන් වෙන් කළහ.

ආර්ථික හා සමාජීය සම්බාධක පැනවූහ.

එතුමාගේ ජීවිතයට පවා තර්ජන එල්ල විය.

අවසානයේ එතුමාට මක්කාව අත්හැර මදීනාවට සංක්‍රමණය වීමට සිදු විය.

මක්කා එතුමාට පමණක් නොව, එතුමාගේ සහායකයන් බොහෝ දෙනෙකුටද වේදනාව, අහිමිවීම් සහ මතකයන්ගෙන් පිරුණු නගරයක් විය.

ඒ නිසා මක්කා නැවත එතුමා ඉදිරියේ විවෘත වූ දවසේ, එතුමාට පළිගැනීමට හේතු නොතිබුණා නොවේ.

හේතු ඕනෑ තරම් තිබුණි.

නමුත් එතුමාගේ හදවතේ තිබුණේ පළිගැනීමට වඩා විශාල දෙයකි.

කරුණාව. මෛත්‍රිය  සාමය සංහිඳියාව යන සියල්ලෙන් එතුමාගේ හදවත පිරී තිබිණි

බලය අතට පැමිණි මොහොත

මක්කා ජයග්‍රහණය සිදුවන විට මුහම්මද්  තුමා ජයග්‍රාහී නායකයෙකු ලෙස නගරයට ඇතුළු විය.

ලෝක ඉතිහාසයේ බොහෝ ජයග්‍රහණවල අවසානය අපි දනිමු.

පරාජිතයන් මරා දමනු ලැබේ.

නිවාස විනාශ කරනු ලැබේ.

දේපළ කොල්ලකනු ලැබේ.

පළිගැනීම් සිදු වේ.

ජයග්‍රාහකයා තම බලය පෙන්වයි.

නමුත් මෙහි සිදුවූයේ වෙනස් දෙයකි.

ජයග්‍රහණය ලැබූ නායකයා තම බලය පළිගැනීමට නොව, සාමය ගොඩනැඟීමට භාවිත කළේය.

එතුමාගේ ජයග්‍රහණය සතුරන් විනාශ කිරීමෙන් සම්පූර්ණ වූයේ නැත.

ඔවුන්ගේ හදවත් දිනාගැනීමෙන් එය සම්පූර්ණ විය.

“අද ඔබට දොස් නැත”

මක්කාහි ජනතාව ඉදිරියේ මුහම්මද් නබී තුමා කළ ප්‍රකාශය ඉතිහාසයේ අතිශය සංවේදී අවස්ථාවකි.

වසර ගණනාවක් තමන්ට විරුද්ධ වූ මිනිසුන් එතුමා ඉදිරියේ සිටියහ.

ඔවුන්ගේ හදවත් බියෙන් පිරී තිබුණි.

“අද අපට කුමක් සිදුවේද?”

ඔවුන් එය සිතන්නට ඇත.

ඔවුන් එතුමාට කළ දේවල් මතක් කරන්නට ඇත.

ඔවුන්ගෙන් ඇතැමෙකු එතුමාගේ සහායකයන්ට කළ පීඩා මතක් කරන්නට ඇත.

එහෙත් එතුමාගේ ප්‍රතිචාරය පළිගැනීම නොවීය.

කුරානයේ යූසුෆ් (අලෛ) තුමා තම සහෝදරයන්ට පැවසූ වචනවල අර්ථය සිහිපත් කරමින්, එතුමා ඔවුන්ට සමාව දීමේ පණිවිඩයක් ලබා දුන්නේය.

“අද ඔබට දොස් නැත.”

වචන කිහිපයක් පමණි.

එහෙත් ඒ වචන පිටුපස තිබූ හදවත කොතරම් විශාලද!

පළිගැනීමේ අයිතිය තිබියදීත් සමාව දීම—

එය දුර්වලකමක් නොවේ.

එය අසීමිත අභීත අභ්‍යන්තර ශක්තියකි.

සමාව දීම යනු අතීතය අමතක කිරීම නොවේ

සමාව පිළිබඳ අපට වැරදි අවබෝධයක් තිබිය හැකිය.

සමාව දීම යනු සිදුවූ වැරැද්ද නිවැරදි බව පැවසීම නොවේ.

අසාධාරණය නොවූ බව ප්‍රකාශ කිරීමද නොවේ.

වරදට වගකීමක් නොතිබිය යුතු බවද නොවේ.

සමාව යනු බොහෝ විට,

“ඔබ මට ඇති කළ වේදනාව මම අමතක නොකරමි.

නමුත් එම වේදනාවට මගේ හදවත වෛරයෙන් පුරවා ගැනීමට මම ඉඩ නොදෙමි.”

යන උසස් මානසික නිදහසයි.

මුහම්මද් නබී තුමාගේ ජීවිතය තුළ අපට හමුවන්නේ එවැනි සමාවකි.

තායිෆ්හි වේදනාව සහ කරුණාවේ උස

මුහම්මද් නබී තුමාගේ ජීවිතයේ සමාව සහ කරුණාව පිළිබඳ කතා කරන විට තායිෆ් සිදුවීම අමතක කළ නොහැක.

එතුමා තම පණිවිඩය රැගෙන තායිෆ් වෙත ගිය අවස්ථාවේ එතුමාට ලැබුණේ උණුසුම් පිළිගැනීමක් නොවේ.

එතුමා ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.

අපහාස කරන ලදී.

එතුමාට ගල් ගසා පීඩා කරන ලදී.

එතුමා තුවාල ලබා වේදනාවෙන් සිටි අවස්ථාවක පවා, එතුමාගේ හදවත පළිගැනීමෙන් පිරී ගියේ නැත.

සතුරන් විනාශ කිරීමට අවස්ථාවක් ලැබුණත් එය තෝරාගැනීම වෙනුවට, ඔවුන්ගේ අනාගත පරපුරේ යහපත පිළිබඳ බලාපොරොත්තුව තබාගැනීමේ කරුණාව එතුමා තුළ තිබුණි.

මෙයයි මහා හදවතක ලක්ෂණය.

අද අපට කෙනෙකුගෙන් කුඩා අපහාසයක් සිදු වූ විට පවා අපගේ හදවතේ වෛරය වර්ධනය වෙයි.

එහෙත් ගල් පහර ලැබූ මිනිසෙකුට පවා තමන්ට පීඩා කළ ජනතාවගේ අනාගත යහපත වෙනුවෙන් සිතීමට හැකි විය.

උහුද්හි වේදනාව

උහුද් සටනේදී නබිතුමාට දැඩි වේදනාවන්ට මුහුණ දීමට සිදු විය.

එතුමාගේ මුහුණට තුවාල සිදුවිය.

දත් බිඳුණි.

එතුමාගේ සමීප සහායකයන් කිහිපදෙනෙකු මිය ගියහ.

හම්සා (රළි) වැනි ආදරණීය සහායකයෙකුගේ මරණයද එතුමාට මහත් වේදනාවක් විය.

එවැනි සිදුවීම්වලින් පසුව පවා එතුමාගේ හදවත සම්පූර්ණයෙන්ම පළිගැනීමේ ආශාවට යට නොවීය.

එතුමාගේ චරිතය අපට කියන්නේ:

වේදනාව ඔබේ හදවතට ඇතුළු විය හැකිය.

නමුත් වෛරයට ඔබේ හදවතේ නිවසක් ලබාදීම ඔබේ තේරීමකි.

සමාව දීම සහ නායකත්වය

නායකයෙකුගේ සැබෑ ශක්තිය පෙනෙන්නේ ඔහු තම සතුරන් සමඟ කටයුතු කරන ආකාරයෙනි.

පළිගැනීමෙන් මිනිසුන් බිය ගැන්විය හැකිය.

නමුත් සමාවෙන් හදවත් දිනාගත හැකිය.

බලයෙන් මිනිසෙකු යටත් කළ හැකිය.

නමුත් කරුණාවෙන් ඔහුගේ හදවත වෙනස් කළ හැකිය.

මුහම්මද් නබී තුමාගේ නායකත්වය මේ සත්‍යය ලෝකයට පෙන්වා දුන්නේය.

මක්කා ජයග්‍රහණයෙන් පසු සමාව ලැබූ පුද්ගලයන් අතරින් ඇතැමෙකු පසුව ඉස්ලාමීය සමාජයේ වැදගත් සාමාජිකයන් බවට පත්වූහ.

මෙයින් අපට වැටහෙන්නේ:

සමාව යනු අතීතය වසා දැමීම පමණක් නොවේ.

එය අනාගතයට දොර විවෘත කිරීමකි.

අද පවුල තුළ අපට සමාව දිය හැකිද?

මුහම්මද් නබී තුමාගේ සමාව පිළිබඳ කතා කරමින් අපි ඉතිහාසයේ විශාල සිදුවීම් පමණක් සිහිපත් කරන්නේ නම්, මෙම පාඩම අපගේ ජීවිතයට පැමිණෙන්නේ නැත.

අපි අපේ නිවස දෙස බලමු.

කොපමණ කාලයක් තිස්සේ ඔබ සහෝදරයෙකු සමඟ කතා නොකර සිටිනවාද?

කුඩා සිදුවීමක් නිසා මිතුරෙකු සමඟ සබඳතාවය බිඳ දමා තිබේද?

අතීතයේ සිදුවූ වරදක් නැවත නැවත සිහිපත් කරමින් කෙනෙකුට දඬුවම් කරමින් සිටිනවාද?

“ඔහු එදා මට කළ දේ මම කවදාවත් අමතක කරන්නේ නැහැ” යන වචනය අපේ හදවත තුළ තිබේද?

එසේ නම් නබිතුමාගේ ජීවිතය අපෙන් අසන්නේ:

“ඔබට සමාව දිය හැකිද?” යන්නයි

තරුණයාට විශේෂ පාඩමක්

තරුණ වයස යනු හැඟීම් ඉතා වේගයෙන් ක්‍රියා කරන කාලයකි.

කුඩා වචනයක් විශාල ගැටුමක් බවට පත්විය හැකිය.

සමාජ මාධ්‍යයක දැමූ කමෙන්ටුවක් නිසා මිතුරන් අතර සම්බන්ධතා බිඳ වැටිය හැකිය.

එක් අපහාසයකට තවත් අපහාසයකින් පිළිතුරු දීමට සිතෙයි.

එක් වීඩියෝවක් නිසා කෙනෙකුගේ කීර්තිය විනාශ කිරීමට උත්සාහ කළ හැකිය.

එවැනි මොහොතක මුහම්මද් නබී තුමාගේ මහා හදවත අප සිහිපත් කරගත යුතුය.

“මට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට හැකි වුවත්, මම සමාව තෝරාගන්නේ නම්?”

එය පරාජයක් නොවේ.

එය ඔබේ කෝපයට වඩා ඔබ ශක්තිමත් බවට සාක්ෂියකි.

සමාව සහ ආත්ම ගෞරවය

සමාව දීමෙන් ඔබ පහත් වන්නේ නැත.

ඇතැම් අවස්ථාවල සමාව දීම සඳහා විශාල හදවතක් අවශ්‍ය වේ.

පළිගැනීම පහසුය.

කෝපයෙන් වචනයක් කියා දැමීම පහසුය.

අපහාසයට අපහාසයකින් පිළිතුරු දීම පහසුය.

නමුත් නිහඬව සිතා,

“මම මේ වෛරය තවදුරටත් රැගෙන යන්නේ නැහැ”

යැයි තීරණය කිරීම — එය මහා හදවතක චරිතයේ ජයග්‍රහණයකි.

සමාව දෙන මිනිසා සමහරවිට අතීතයේ සිරකරුවෙකු වීමෙන් නිදහස් වෙයි.

මක්කා ජයග්‍රහණයේ සැබෑ ජය

මක්කා ජයග්‍රහණයේ විශිෂ්ටත්වය නගරයක් ජයගැනීමේ නොවීය.

මිනිසුන්ගේ හදවත් ජයගැනීමේය.

කඩුවකින් නගරයක් යටත් කළ හැකිය.

නමුත් ආදරයෙන් මිනිසෙකුගේ හදවත දිනාගත හැකිය.

බලයෙන් මිනිසෙකු නිහඬ කළ හැකිය.

නමුත් සමාවෙන් ඔහුගේ හදවත විවෘත කළ හැකිය.

එබැවින් මුහම්මද් නබී තුමාගේ මක්කා ජයග්‍රහණය, හමුදා ජයග්‍රහණයකට වඩා මානව හදවතේ ජයග්‍රහණයක් ලෙස කියවිය හැකිය.

අවසානයේ — මහා හදවතක් අපට කියන කතාව

අපි මුහම්මද් නබිතුමාගේ ජීවිතය දෙස බලන විට, එතුමාගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පෙනෙන්නේ එතුමා සතුරන් පරාජය කළ අවස්ථාවල පමණක් නොවේ.

පරාජිත සතුරාට එතුමා කළ දේ තුළය.

එතුමාට පළිගැනීමට හැකි විය.

එහෙත් එතුමා සමාව තෝරාගත්තේය.

එතුමාට දඬුවම් කිරීමට හැකි විය.

එහෙත් එතුමා කරුණාව තෝරාගත්තේය.

එතුමාට අතීතය මතක් කරමින් හදවත් බිඳ දැමිය හැකි විය.

එහෙත් එතුමා අනාගතය දෙස බැලීය.

එයයි මහා හදවතක බලය.

අපගේ ජීවිතයටත් මෙම පාඩම ගෙන එමු.

අපට රිදවූ කෙනෙකුට සමාව දීමට උත්සාහ කරමු.

අපගේ කෝපය පාලනය කරමු.

අතීතයේ වේදනාව අපගේ අනාගතය පාලනය කිරීමට ඉඩ නොදෙමු.

මන්ද,

පළිගැනීම මිනිසෙකුට තාවකාලික සතුටක් ලබා දිය හැකිය.

නමුත් සමාව ඔහුගේ හදවතට සදාකාලික නිදහසක් ලබා දෙයි.

මුහම්මද් නබිතුමා !(සල්) අපට උගන්වා ඇත්තේ ජයග්‍රහණයේ උතුම්ම ස්වරූපය සතුරා පරාජය කිරීම නොවන බවයි.

සතුරා පරාජය කළ හැකි බලය තිබියදීත්,

ඔහුගේ මනුෂ්‍යත්වය ආරක්ෂා කරමින් සමාව දීමට හැකි වීමයි.

ඒ නිසා එතුමාගේ ජීවිතය ඉදිරියේ අපි නිහඬව නැවතී අපෙන්ම අසමු:

“මට බලය ලැබුණු දවසක මම කුමක් කරමි?”

පළිගන්නවාද?

නැතිනම්…

මනුෂ්‍යත්වය ජයගන්නවාද?

මුහම්මද් නබිතුමා ගේ පිළිතුර ඉතිහාසයේ තවමත් ඇසෙයි:

“සමාව දෙන්න.

හදවත විශාල කරගන්න.

ජයග්‍රහණය මනුෂ්‍යත්වයේ ජයග්‍රහණයක් බවට පත් කරන්න.”

ජයග්‍රහණයේදී පවා සමාව දුන් ඒ මහා හදවත —

මනුෂ්‍යත්වයේ පරමාදර්ශය වූ මුහම්මද් නබිතුමා ගේය.

සකස් කළේ

විශ්ව කලා ශ්‍රමික සංසදයේ සභාපති 

සහ මහනුවර විශ්වසවන්තයන්ගේ

සංගමයේ සභාපති  ප්‍රවීණ මාධ්‍යවේදී

සරත් කුමාර දුල්වල විසිනි.